Wprowadzenie


Decyzja obarczona najpoważniejszymi wadami określonymi w przepisach prawa podlega unieważnieniu w trybie stwierdzenia jej nieważności. Dotyczyć to może również decyzji nieostatecznej.

Możliwe jest również stwierdzenie nieważności niektórych postanowień. Chodzi tu o postanowienia, od których przysługuje odwołanie oraz o postanowienia organu odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia oraz o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub zażalenia.

Możliwe jest zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności także w odniesieniu do sprawy załatwionej milcząco. W aktualnym stanie prawnym sprawy migracyjne cudzoziemców nie podlegają załatwieniu w drodze milczącego załatwienia sprawy.

Rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność ma skutki wsteczne – od dnia wydania decyzji lub postanowienia, którego nieważność została stwierdzona.

 

Przepisy


  • art. 122g, art. 126, art. 156 – 159 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

Szczegółowe objaśnienie


Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji


  • decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
  • decyzja została wydana bez podstawy prawnej;
  • decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
  • decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
  • decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
  • decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
  • decyzja w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
  • decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. 

Przesłanki te są takie same w przypadku stwierdzenia nieważności postanowienia oraz w przypadku zastosowania trybu stwierdzenia nieważności w odniesieniu do sprawy załatwionej milcząco.

Okres, w jakim decyzja podlega stwierdzeniu nieważności


Pomimo wystąpienia jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności nie można wydać decyzji stwierdzającej jej nieważność, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy wywołała nieodwracalne skutki prawne.

W przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 30 lat, nie wszczyna się w ogóle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

Organ właściwy


Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję.

Jeżeli jednak decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, organem właściwym do stwierdzenia nieważności tej decyzji jest ten właśnie organ.

Przykład:

Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wojewody o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który jest w sprawie udzielenia tego zezwolenia organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody.

Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji komendanta oddziału Straży Granicznej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest Komendant Główny Straży Granicznej, który jest w tej sprawie administracyjnej organem wyższego stopnia w stosunku do komendanta oddziału Straży Granicznej.

Jednocześnie jednak organem właściwym do stwierdzenia nieważności Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o utrzymaniu w mocy decyzji wojewody o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest sam Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, gdyż jest ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Podobnie, organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej o utrzymaniu w mocy decyzji komendanta oddziału Straży Granicznej  zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest sam Komendant Główny Straży Granicznej, który – tak jak Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – jest ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.


Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności


Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Przedmiotem tego postępowania jest jedynie ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad, które odpowiadają przesłankom stwierdzenia nieważności. W tym postępowaniu, w przypadku stwierdzenia nieważności, nie rozstrzyga się ponownie co do istoty sprawy załatwionej wadliwą decyzją.

W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydaje się:

  • decyzję o stwierdzeniu nieważności tej decyzji, albo
  • decyzję o odmowie stwierdzenia jej nieważności albo
  • decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa - w przypadku upływu okresu 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, jak również w przypadku, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. 

W tym ostatnim przypadku pomimo tego, iż decyzja jest obarczona określoną poważną wadą, pozostaje w obrocie prawnym.

Decyzje wydane w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności są wydawane jako decyzje nieostateczne. Przysługuje od nich odwołanie (jeżeli w stosunku do organu wydającego decyzję stwierdzającą nieważność decyzji istnieje organ wyższego stopnia) albo wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ.

W przypadku, gdy prowadzone jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, powyższe rozstrzygnięcia mają formę postanowienia.

Dopóki nie zostanie stwierdzona nieważność decyzji obarczonej jedną z wad, które odpowiadają przesłankom stwierdzenia nieważności, decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Natomiast wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ma skutki wsteczne, tj. od momentu, w którym unieważniona decyzja została wydana. Powoduje, że na nowo otwiera się postępowanie administracyjne, w którym została wydana decyzja, której nieważność została stwierdzona.

W toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji możliwe jest wstrzymanie jej wykonania. Przesłanką do wydania postanowienia w takiej sprawie jest to, że zachodzi prawdopodobieństwo, iż decyzja jest dotknięta jedną z wad odpowiadających przesłankom stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowienie w tej sprawie jest zaskarżalne zażaleniem.

cookie

Ta strona używa ciasteczek (plików cookies) w celu ułatwienia Ci korzystania z naszego serwisu oraz w celach statystycznych, w szczególności:

Jeśli w ustawieniach przeglądarki nie zostało włączone blokowanie tego typu plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci swojego urządzenia. Pamiętaj, że zawsze możesz samodzielnie zarządzać tymi ustawieniami w swojej przeglądarce. Więcej informacji możesz znaleźć w naszej Polityce cookies.